ÜNİVERSİTELERDEN YAPAY ZEKÂ, SAĞLIK VE YERLİ TEKNOLOJİ ATILIMI

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Türkiye’deki üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma ve sosyal sorumluluk projelerinden öne çıkanları paylaştı. Hastalıkların erken teşhisine yönelik moleküler araştırmalar, yerli sonar sistemleri, beyin ameliyatlarında kullanılan dijital modelleme teknolojileri ve köprülerde yapısal hasar tespitine yönelik yapay zekâ çalışmaları dikkat çekti.

Yayınlanma Tarihi : 24 Ekim 2026, 23:17

ÜNİVERSİTELERDEN YAPAY ZEKÂ, SAĞLIK VE YERLİ TEKNOLOJİ ATILIMI

Hastalıkların erken teşhisi için binlerce kişinin verisi incelendi

Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesinin öncülük ettiği uluslararası araştırmada, farklı sağlık durumlarına sahip 4 bin 444 kişinin moleküler verileri analiz edildi.

Nature Communications dergisinde yayımlanan “Whole Blood Transcriptomics Atlas Across Human Diseases” başlıklı çalışma kapsamında kanser, Alzheimer, Parkinson, diyabet ve kalp-damar hastalıkları da dâhil olmak üzere 98 farklı sağlık durumuna ilişkin veriler incelendi.

Makine öğrenmesi yöntemlerinden de yararlanılan araştırmanın, hastalıkların erken teşhisinde kullanılabilecek biyobelirteçlerin belirlenmesine ve kişiselleştirilmiş tedavi yöntemlerine yönelik yeni çalışmalara katkı sağlaması amaçlanıyor.

Dokuz Eylül Üniversitesinden deniz araştırmalarına katkı

Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü, Ege, Marmara, Karadeniz ve Akdeniz’de bilimsel araştırmalar yürütüyor. Enstitünün R/V Koca Piri Reis araştırma gemisiyle bugüne kadar 500’den fazla bilimsel sefer gerçekleştirdiği bildirildi.

Deniz bilimleri alanındaki araştırma kapasitesini geliştirmek amacıyla Cumhurbaşkanlığına sunulan R/V Emir Çakabey Yeni Araştırma Gemisi Projesi üzerinde de çalışılıyor. Projenin hayata geçirilmesiyle bilimsel araştırmaların teknik kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Yerli sonar sistemleri AFAD’ın kullanımına sunuldu

OSTİM Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Metin Balcı ve ekibinin geliştirdiği taşınabilir sonar sistemi, su altındaki hedeflerin görüntülenmesi amacıyla tasarlandı.

Sistem; kayıp kişilerin veya araçların aranması, su altındaki hedeflerin belirlenmesi ve deniz ya da göl tabanının incelenmesi gibi çalışmalarda kullanılabilecek özellikler taşıyor.

Proje kapsamında üretilen altı sonar sisteminden beşinin Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına (AFAD) teslim edildiği belirtildi.

Beyin ameliyatları için dijital ikiz teknolojisi

Hacettepe Üniversitesi Nöroşirürji Eğitim, Araştırma ve İnovasyon Merkezi bünyesinde geliştirilen Persanavi adlı sistem, hastaların radyolojik görüntülerinden yararlanarak beyin dokusu, damarlar, sinirler ve hastalıklı bölgelerin üç boyutlu modellerini oluşturuyor.

Yapay zekâ ve bilgisayar teknolojilerinden yararlanan uygulamanın, karmaşık beyin ameliyatlarının önceden planlanmasını kolaylaştırması hedefleniyor. Paylaşılan bilgilere göre, geleneksel yöntemlerle günler sürebilen modelleme işlemleri bu sistemle dakikalar içinde tamamlanabiliyor.

Köprülerde hasar tespiti için yapay zekâ modeli

Afyon Kocatepe Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Murat Hiçyılmaz tarafından geliştirilen CwBot adlı model, çelik köprülerde ve kafes taşıyıcı sistemlerde oluşabilecek hasarların erken belirlenmesine yönelik tasarlandı.

Yapılardaki titreşimleri analiz eden modelin; deprem, şiddetli rüzgâr, korozyon ve aşırı kullanım gibi etkenlerle ortaya çıkabilecek yapısal sorunların tespitine yardımcı olması amaçlanıyor. Çalışmanın bakım planlaması ve yapı güvenliğinin izlenmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Harran Üniversitesinden öğrencilere ücretsiz giyim desteği

YÖK’ün paylaştığı projeler arasında Harran Üniversitesinin sosyal sorumluluk çalışması da yer aldı. İhtiyaç sahibi öğrencilerin giyim ve ayakkabı ihtiyaçlarını ücretsiz karşılamak amacıyla oluşturulan Genç Mağaza, 2022 yılından bu yana hizmet veriyor.

Proje kapsamında bugüne kadar 5 binden fazla öğrenciye ulaşıldığı, yalnızca 2026 yılında yaklaşık 2 bin öğrenciye destek sağlandığı bildirildi.

Üniversitelerde yürütülen bu çalışmalar, bilimsel araştırmaların yanı sıra teknoloji geliştirme ve sosyal dayanışma alanlarında da farklı uygulamaların sürdürüldüğünü ortaya koyuyor.